Interview in Klasse

Laat je leerlingen hun kwaliteiten ontdekken

Hoe kan je je leerlingen laten groeien op school? Door te focussen op wat ze al kunnen, niet op wat ze fout doen. Het kernkwadrantenmodel helpt hen om hun kwaliteiten te leren ontdekken. En dat lukt al van in de kleuterklas.

“We kennen onze kwaliteiten niet”, zegt organisatieontwikkelaar Daniel Ofman. “We zeggen nooit waar we goed in zijn, we focussen vooral op wat niet deugt, ook in de klas.” Ofman ontwikkelde daarom het kernkwadrantenmodel. Aan de hand daarvan zoek je naar waar je goed in bent (je kernkwaliteit), ontdek je welk gevaar je loopt (je valkuil), hoe je dat vermijdt (je uitdaging) en waar je een hekel aan hebt (je allergie).

Houd kwaliteiten en valkuilen in evenwicht

Ofman: “We zijn geboren met verschillende kwaliteiten, zoals inlevingsvermogen, zorgzaamheid, daadkracht. Maar we dreigen door te slaan in die kwaliteiten. Als je te veel daadkracht toont, kom je drammerig over. Je kracht wordt dan je zwakte. De uitdaging bestaat erin om je kwaliteit aan te vullen met zijn tegengestelde, de rust. Dan raak je in balans. Het probleem is dat te veel rust neigt naar passiviteit, en daar ben je als daadkrachtig individu net allergisch voor. De kunst bestaat er dus in die kwaliteiten mooi in evenwicht te houden.”

Voor die zoektocht naar kwaliteiten heb je een heel leven nodig. Ofman: “Het is frustrerend dat mensen hun kwaliteiten pas ontdekken als ze vijftig zijn, want dan moet je puin ruimen. Laat kinderen liever hun kwaliteiten ontdekken als ze naar school gaan. Leraren hebben tegenwoordig veel drukke kinderen in hun klas. Daar kan je op reageren door te zeggen: ‘Wat ben jij een druktemaker, zit nu eens stil.’ Maar als je zegt: ‘Wat heb jij veel energie!’, dan ben je positief, want je benoemt de kwaliteit die achter dat drukke gedrag zit. En dan kan je op zoek gaan naar hoe en waar dat kind zijn energie kwijt kan, zodat je ook de klas rustiger krijgt.”

Kwaliteiten ontdekken in de kleuterklas

Chris Van Dam, praktijklector aan de Hogeschool Gent, past daarom dat kernkwadrantenmodel toe op werken met kinderen vanaf de derde kleuterklas. Zijn studenten binnen de opleiding Orthopedagogie aan de Hogeschool Gent ontwikkelden het prentenboek ‘Bob en Pablo’. In dat boek gaat ijsbeer Bob op zoek naar zijn kwaliteiten, samen met pinguïn Pablo. Bij het boek hoort ook de inspiratiemap ‘Mama, papa, weet je … ? Ik heb kwaliteiten’. Daarmee kan je als leraar rond kwaliteiten werken met jonge kinderen in je klas.

“Geef complimenten over de actie die kinderen ondernemen, veeleer dan complimenten over wie ze zijn”

Chris Van Dam: “We hebben het kernkwadrantenmodel vereenvoudigd. Met kinderen in de derde kleuterklas en de eerste leerjaren moet je vooral focussen op het ontdekken van kwaliteiten. In een verder stadium kan je inzoomen op valkuilen. Maar jonge kinderen denken nog niet abstract genoeg om het al over uitdagingen en allergieën te hebben. Het gevaar bestaat ook dat je, door de kwaliteiten van het kind te benoemen, je ongewild ook een label kleeft. Als je een kind het compliment geeft dat het zelfstandig is, kan je onbewust ook faalangst in de hand werken. Want dan denkt het misschien dat het altijd en overal zelfstandig moet zijn.”

“Juist daarom is het belangrijk om de kinderen complimenten te geven over de actie die ze ondernemen, veeleer dan complimenten te geven over wie ze zijn. Zo had een juf in haar klas een ‘kast vol trots’. Daar konden de kinderen voorwerpen van thuis insteken die vertelden over waar ze trots op waren. Komt daar op een dag een kind met een lamp naar school. ‘Ik ben heel trots’, vertelde dat meisje, ‘want ik slaap nu met het licht uit.’ De juf reageerde: ‘Dat is heel moedig van jou, goed gedaan.’ Zo benoemde de juf de kwaliteit die het kind toonde door het lampje ‘s nachts te doven.”

Focus op de oplossing, niet op het probleem

In de inspiratiemap combineren Chris Van Dam en co-auteur Liesbet Moortgat het kernkwadrantenmodel met het oplossingsgericht werken. Liesbet Moortgat: “In het oplossingsgerichte model ligt de nadruk op wat werkt in plaats van op wat niet werkt. Stel dat je leerlingen veel ruzie hebben. Als je zegt: ‘Wat loopt er toch altijd mis als jullie samenspelen?’, dan focus je op het probleem. En dan wordt dat probleem alleen maar groter.

Maar als je kijkt naar de momenten waarop kinderen geen ruzie hebben, dan kan je hen vragen: ‘Waarom komen jullie zo goed overeen?’ Dan antwoorden kinderen: ‘Ik vind het niet erg als Sara ook met mijn poppen speelt’ of ‘Het is leuk als we samen zo veel lachen’. En dan kan je de kwaliteiten bij de kinderen benoemen die ze tonen als ze overeenkomen: ‘Je toont je erg verdraagzaam’ of ‘Jij brengt je vriendjes graag aan het lachen’. Zo focus je op de oplossing, en zetten de kinderen die kwaliteiten ook makkelijker in om ruzies op te lossen.”

Ook voor leraren

Die combinatie van oplossingsgericht werken en het kernkwadrantenmodel werkt ook in de lerarenkamer. Liesbet Moortgat: “De juffen die een vorming over het kernkwadrant hadden gevolgd, stelden hun eigen kernkwadrant op. En raakten daar met elkaar over aan de praat. Zegt de ene: ‘Jij kan echt wel doordrammen op een vergadering. Nu begrijp ik dat veel beter, omdat je zo daadkrachtig bent.’ En ze barstten uit in een luide lach. Dat hadden ze anders nooit aan elkaar durven zeggen. Door te praten over je kwaliteiten én je valkuilen communiceer je beter met je collega’s en werk je beter samen op school.”

Meer info?

Ontdek je kwaliteiten in vier minuten.

Het materiaal van Chris Van Dam en Liesbet Moortgat: Bob & Pablo (prentenboek) Bob & Pablo (vertelplaten) ‘Mama, papa, weet je …? Ik heb kwaliteiten!’ (inspiratieboek)

http://www.klasse.be/leraren/55234/laat-je-leerlingen-hun-kwaliteiten-ontdekken/?utm_source=Klasse+-+Leraren&utm_campaign=2211912835-XTR_Strong_26_maart_2015_3_26_2015&utm_medium=email&utm_term=0_b661ff641f-2211912835-417750617

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s